Kerst is voor velen hét hoogtepunt van het jaar, dit merken wij ieder jaar maar weer bij De Horeca Bazaar. We associëren het feest met gezelligheid, lichtjes, cadeaus en samen zijn met familie. Maar hoe is kerst eigenlijk ontstaan? Wat begon als een religieus feest, is tegenwoordig uitgegroeid tot een wereldwijd fenomeen met talloze tradities. De geschiedenis van kerst is rijk en veelzijdig: van Romeinse feesten tot de geboorte van Jezus, en van Germaanse rituelen tot de moderne kerstmarkten. In dit artikel ontdek je stap voor stap de oorsprong van Kerstmis en waarom we het vandaag de dag nog steeds vieren.
Wanneer is het kerst 2026?
Kerstmis wordt elk jaar gevierd op 25 december, in 2026 betekend dat we dit vieren op een vrijdag. In Nederland en België, maar ook in veel andere landen, spreken we meestal over Eerste Kerstdag (25 december) en Tweede Kerstdag (26 december). Op deze dagen staan familie, gezelligheid en vaak een uitgebreid kerstdiner centraal.
In sommige landen is het kerstavond, 24 december, die als belangrijkste moment wordt gezien. Vooral in Duitsland, Scandinavië en Oost-Europa komen families samen op kerstavond om cadeaus uit te wisselen en de feestdagen in te luiden.
De oorsprong van Kerstmis
Wanneer we ons afvragen hoe is kerst ontstaan, komen we al snel uit bij het christendom. Kerstmis wordt gevierd als de geboortedag van Jezus Christus, die volgens de Bijbel in Bethlehem ter wereld kwam. Toch is de datum van 25 december niet historisch vastgelegd. De keuze voor deze dag is waarschijnlijk beïnvloed door bestaande feesten in het Romeinse Rijk.
In de 4e eeuw besloot de kerk om de geboorte van Jezus officieel op 25 december te vieren. Dat viel samen met het Romeinse feest Sol Invictus (de onoverwinnelijke zon) en het midwinterfeest Saturnalia, waarin het licht en de wedergeboorte van de zon werden gevierd. Door deze datum over te nemen, kon de kerk de overgang naar het christendom gemakkelijker maken. Zo kreeg Kerstmis niet alleen een religieuze, maar ook een symbolische betekenis: het feest van het licht dat terugkeert in de donkerste dagen van het jaar.
Kersttradities door de eeuwen heen
De geschiedenis van kerst laat zien dat veel tradities die we nu vanzelfsprekend vinden, pas later zijn ontstaan.
- De Kerstboom, de kerstboom vindt zijn oorsprong in Noord-Europa. Al bij Germaanse volkeren was de groenblijvende boom een symbool van vruchtbaarheid en nieuw leven tijdens de winterzonnewende (Yule). In de 16e eeuw werd het gebruik van de versierde boom populair in Duitsland en verspreidde het zich later door heel Europa.
- Kerststallen en religieuze symbolen, de eerste kerststal werd volgens de overlevering in de 13e eeuw door Franciscus van Assisi neergezet. Hiermee wilde hij de geboorte van Jezus op een tastbare manier uitbeelden voor gelovigen.
- Cadeaus en de kerstman, het uitwisselen van cadeaus is een traditie die voortkomt uit verschillende invloeden. Enerzijds verwijst het naar de geschenken van de drie wijzen uit het oosten, anderzijds is het verbonden met de figuur van Sinterklaas, die in de 19e eeuw in de Verenigde Staten transformeerde tot de kerstman (Santa Claus).
Deze mix van religieuze, heidense en folkloristische gebruiken maakt kerst tot een bijzonder veelzijdig feest.
Kerst in Nederland en België
Hoe kerst precies ontstond in de Lage Landen, hangt samen met de religieuze achtergrond van de regio. In katholieke gebieden, zoals België en Zuid-Nederland, kreeg de religieuze betekenis van kerst sterk de nadruk. De kerstnachtmis en de kerststal stonden centraal. In protestantse gebieden, vooral in het noorden van Nederland, werd kerst soberder gevierd, vaak met de nadruk op Bijbelverhalen en kerkdiensten.
Vanaf de 19e eeuw werd kerst in Nederland steeds meer een familiefeest. De introductie van de kerstboom, kerstkaarten en later ook kerstdiners zorgde ervoor dat kerst zich ontwikkelde tot het feest zoals we het nu kennen. In de 20e eeuw kwamen daar kerstmarkten, sfeervolle verlichting en commerciële invloeden bij. Tegenwoordig is kerst in Nederland en België een combinatie van traditie, religie, gezelligheid en consumptie.
De moderne betekenis van kerst
De betekenis van kerst is in de loop der tijd veranderd. Waar het vroeger vooral een religieus feest was, ligt de nadruk nu vaak op samenzijn, gezelligheid en het geven van cadeaus. Veel mensen die niet religieus zijn, vieren kerst alsnog vanwege de warme sfeer die het feest met zich meebrengt.
Daarnaast speelt de commercie een grote rol: winkels draaien topomzetten tijdens de feestdagen, en beelden van de kerstman, versierde straten en kerstfilms zijn niet meer weg te denken uit onze cultuur. Toch blijft de kern van kerst voor velen hetzelfde: een moment van verbinding, reflectie en warmte in de donkere dagen van het jaar.
Conclusie: Wat is de oorsprong van kerst?
De vraag hoe is kerst ontstaan kent geen eenduidig antwoord. Kerstmis is het resultaat van een eeuwenlange vermenging van religie, cultuur en tradities. Van de geboorte van Jezus en de Romeinse feesten tot Germaanse gebruiken en de moderne kerstmarkten: elk element heeft bijgedragen aan het feest dat we vandaag kennen.
Wat kerst zo bijzonder maakt, is dat het door de eeuwen heen telkens opnieuw is aangepast aan de tijdsgeest. Of je het nu viert om religieuze redenen, vanwege de gezelligheid of simpelweg omdat je van lichtjes en cadeaus houdt: kerst blijft een feest dat mensen verbindt.
Wil je jouw kerst nog specialer maken? Ontdek dan onze kunstkerstbomen en haal de échte kerstsfeer in huis.